Son zamanlarda logo tasarımıyla ilgili bana sıkça sorulan bir soru var: “Bu logoyu yapay zeka ile yaptık, sence nasıl olmuş?” Eskiden, “Bizim amcaoğluna logo yaptırdık, bir bakar mısın, ne dersin, biz çok beğendik” falan denirdi, eskinin amcaoğlusu şimdinin yapay zekası oldu. Bu nedenle konuyla ilgili birkaç kelam etmek istedim. Hatta açık konuşayım, bana bu soruyu soran insanlara tek tek aynı şeyi anlatmak yerine bir blog yazısı yazayım, sorduklarında direkt bu yazıyı göndereyim diye düşündüm. Lately, there is one question I keep getting asked about logo design: “We made this logo with AI. What do you think?” Years ago, people would say things like, “My cousin made this logo for us. Could you take a look? What do you think? We really like it.” The cousin of yesterday has now been replaced by artificial intelligence. So I thought I should say a few words on the subject. To be completely honest, rather than explaining the same thing over and over again to everyone who asks me this question, I decided to write a blog post and simply send them this link next time.
“İyi” logonun ne olduğunu tartışmadan önce logonun ne olduğunu kavramamız gerekli. Şimdi size çeşitli blog sayfalarındaki sıkıcı ve tekdüze tanımı yapmak istemiyorum. Neydi o tanımlar: Markaların başarı hikayelerinin başlangıcı veya bir markanın kimliğini oluşturan yegane sembol veya benzersiz şekilde yaratılmış temsili bıdı… Bu tanımlar yanlış demiyorum; fakat tanımı böyle yaptığınızda logo tasarımı konusu hem daha az anlaşılır hale geliyor hem de logoya gereğinden fazla misyon atfetmiş oluyoruz. Before discussing what makes a “good” logo, we first need to understand what a logo actually is. I do not want to give you one of those dull, formulaic definitions found on countless blog pages. You know the kind: “the beginning of a brand’s success story,” “the unique symbol that forms the identity of a brand,” “a distinctively created representation,” and so on. I am not saying these definitions are wrong. But when you define a logo in this way, the subject becomes harder to understand, while the logo itself is burdened with far more responsibility than it deserves.
Logo dediğimiz şey esasında yalnızca bir semboldür. Peki sembol nedir? Sembol, herhangi bir şeyi temsil etmek için kullanılan bir işaret, şekil veya nesnedir. Bu tanımdan yola çıkarak logoyu görsel bir temsilci olarak ifade etmemiz mümkündür. Peki, bir şeyi, bir markayı veya bir kişiyi -her neyse- görsel olarak temsil etmek ne demektir? Temsil ne demektir? A logo is, essentially, nothing more than a symbol. So what is a symbol? A symbol is a sign, shape, or object used to represent something. Based on this definition, we can describe a logo as a visual representative. But what does it actually mean to visually represent something, a brand, a person, or whatever else it may be? What does representation mean?
Her gün kullandığınız ya da yakından tanıdığınız markaları düşünün. Bu markaların logolarını gördüğünüzde aklınıza neler geliyor? Yüksek ihtimalle bu markayı çağrıştıran çeşitli düşünceler, hisler, renkler, tatlar, o markayla kurduğunuz ilişkiler, marka temsilcileriyle yaptığınız sohbetler, izlediğiniz reklamlar, yani markanın “size sunulan yüzünü” hatırlıyorsunuz, öyle değil mi? İşte logo diye adlandırdığımız şey, insanların aklına ilk görüşte ve bir çırpıda tüm bu düşünce ve hisleri getiren basit bir sembolden ibaret. Think about the brands you use every day or know well. What comes to mind when you see their logos? Most likely, you remember various thoughts, feelings, colours, tastes, your relationship with the brand, conversations you have had with its representatives, advertisements you have seen, in other words, the face of the brand that has been presented to you. That is what we call a logo: a simple symbol capable of bringing all those thoughts and feelings to mind at a glance.
Basit dedim diye, meseleyi basite indirgediğimi düşünmeyin. Aslında meseleyi siz fazla abartıyorsunuz. Logoya gereğinden fazla anlam yüklemeye çalışıyorsunuz. Çünkü logonun ilk bakışta akıllara onlarca anlamı birden getiriyor olmasının logonun yapısıyla, tekniğiyle, üstün zekalı ve becerikli insanların elinden çıkmış olmasıyla hiçbir alakası yok. Aksini iddia edecekseniz, aklınıza derhal Uber, IKEA, Amazon veya Apple gibi markaların son derece basit harf düzenlerinden ya da geometrik sembollerden oluşan logolarını getirin. Bu markaların logolarını hafızanıza kazıyan şey çok incelikli hesaplarla tasarlanmış olmaları mı gerçekten? Do not assume that I am trivialising the subject just because I called it simple. The truth is, you are probably overcomplicating it. You are trying to load the logo with more meaning than it can reasonably carry. The fact that a logo can evoke dozens of associations at first glance has almost nothing to do with its construction, its technique, or whether it was created by exceptionally intelligent and talented people. Think about the logos of brands such as Uber, IKEA, Amazon, or Apple. They consist of extremely simple letter arrangements or geometric symbols. Did these logos really become permanently etched into your memory because they were designed through extraordinarily intricate calculations?
Logoyu akılda kalıcı hale getiren ve deyim yerindeyse logoyu “iyi” yapan şey logonun kendisi değil arkasındaki operasyondur. Siz dünyanın en mükemmel logosuna da sahip olsanız (her ne demekse) iyi bir bütçe ile insanların karşısına sürekli çıkamıyorsanız logonuz hafızalarda yer etmez. Her şey reklam, pazarlama, PR, dolayısıyla “parayla” ilişkili. Siz kendinizi ne kadar anlatırsanız, ekranlarda, billboardlarda veya başka başka mecralarda ne kadar görünür olursanız o kadar hatırlanırsınız. Konunun yalnızca logoyla ilgisi yok. What makes a logo memorable and, so to speak, “good” is not the logo itself, but the operation behind it. You may have the most perfect logo in the world, whatever that is supposed to mean, but if you do not have a good enough budget to place it in front of people consistently, it will never settle into their memory. It is all connected to advertising, marketing, PR, and therefore, money. The more you explain who you are, and the more often you appear on screens, billboards, and other media, the more likely people are to remember you. The subject is not merely about the logo.
Yanlış anlaşılmak istemem, ben logonun basit ve önemsenmemesi gereken bir şey olduğunu söylemiyorum; aksine, bir tasarımcı olarak en başta “doğru” kabul ettiğim fikirler çerçevesinde “iyi” logoyu ortaya çıkarmaya çalışıyorum. Elbette bu işin teknik tarafları var ve bunları doğru şekilde uygulamak önemli. Söylemeye çalıştığım tek şey, logoya gereğinden fazla anlam atfedilmemesi gerektiği… Çünkü markanızı büyütecek olan asıl iş o değil. Do not misunderstand me. I am not saying that a logo is insignificant or does not deserve careful consideration. On the contrary, as a designer, I try to create a “good” logo within the framework of ideas that I consider “right” from the outset. Of course, logo design has technical dimensions, and applying them correctly matters. My point is simply that we should not assign more meaning to the logo than it deserves, because the logo itself is not what will grow your brand.
“Peki, ne yapalım hocam?” diyorsanız, bu yazıyı sonlandırmadan önce birkaç önemli noktaya parmak basayım da siz de kurtulun ben de kurtulayım bu işten. “So what should we do, then?” you may be asking. Before I finish, let me touch on a few important points so that we can all put this matter behind us.
İyi bir logo tasarımı, sizin gözünüze hoş gelen logo tasarımı değildir, öncelikle bunu anlayın. Logo tasarımı yaparken veya yaptırırken, sektörünüzü ve sektörde yer alan markaları düşünün. Aralarından en iyilerini seçin ve neyi neden yapmış olabileceklerini tahmin etmeye çalışın. Örneğin butik otel sahibiyseniz, logonuzda kalın ve basık bir font kullanmanız çoğu kişinin butik otel algısıyla örtüşmeyebilir. Logonuzda bir sembol veya marka işareti olacaksa (logodaki yazılı bölüme logotype veya wordmark, görsel sembole ise sembol ya da marka işareti denir) yazı ile amblemi birbirinden çok kopuk veya birbirine çok yapışık yapmamalısınız (yapıyorsanız da tekniğini bilerek yapmalısınız). İnsan gözü optik açıdan dengesiz ve kontrolsüz şeyleri sevmez; bu nedenle logonuza nefes aldırmayı unutmayın. Tipografik boşluklar veya kerning, yani iki harf arası boşluğun ayarlanması, logo okunurluğu, farklı zeminler üzerinde kullanım ve renk gibi konular fazlasıyla teknik konular olduğu için bu yazıda girmiyorum. First, understand that a good logo is not simply a logo that looks appealing to you. When designing or commissioning a logo, consider your industry and the brands operating within it. Select the strongest examples and try to understand why they may have made certain choices. For example, if you own a boutique hotel, using a heavy, condensed typeface may not align with what most people associate with a boutique hotel. If your logo includes a symbol or brand mark, the written element, known as the logotype or wordmark, and the visual symbol should neither feel completely disconnected nor be pressed too tightly together. And if you deliberately choose to do either, you should at least understand the technique behind it. The human eye does not respond well to elements that feel optically unbalanced or uncontrolled. Do not forget to let your logo breathe. Subjects such as typographic spacing, kerning, meaning the adjustment of space between individual letter pairs, legibility, colour, and how the logo works across different backgrounds are highly technical, so I will not go into them here.
Son olarak, fark ettiyseniz son birkaç yıldır koca koca markalar logolarını yeniliyor ve sadeleşmeye gidiyor. Bunun en önemli sebeplerinden biri mobil cihaz kullanımının artmış olması, yani teknolojik dönüşüm. Logonuz ne kadar sade, okunaklı ve ayırt edici olursa, özellikle küçük ekranlarda tanınması o kadar kolaylaşır. Bunu mutlaka göz önünde bulundurun ve logonuza minik bir ekrandan, bir profil fotoğrafı boyutunda bakmayı deneyin. Finally, as you may have noticed, many major brands have redesigned and simplified their logos over the past few years. One of the main reasons is the rise of mobile devices and, more broadly, technological transformation. The simpler, more legible, and more distinctive your logo is, the easier it becomes to recognise, especially on smaller screens.
Unutmayın; logo yalnızca bir semboldür. Sembolü gerçekten hatırlanabilir kılmak istiyorsanız onu yeterince görünür hale getirmelisiniz. Yani dert etmeniz gereken asıl şey, logo tasarımından çok daha büyük bir şey… Keep this in mind, and try looking at your logo on a very small display, at roughly the size of a social media profile picture. Remember: a logo is only a symbol. If you truly want that symbol to become memorable, you need to make it visible often enough. In other words, the real thing you should be worrying about is much bigger than the logo itself.
This article was originally written in Turkish. For the best reading experience, it has been translated into English with the help of AI.